Zeven op de tien Nederlandse mkb'ers gebruiken AI inmiddels in hun bedrijf. In 2025 was dat nog een derde. Die sprong komt uit de MKB Barometer van softwareontwikkelaar Exact, uitgevoerd door onderzoeksbureau Markteffect onder ruim 1.700 Nederlandse ondernemers. Het gebruik is dus bijna verdubbeld in één jaar. Toch zit er een adder onder het gras: maar 36 procent van die ondernemers gebruikt AI om echt inzicht te krijgen in hoe het bedrijf ervoor staat. De rest typt vooral teksten en maakt plaatjes.
Wat de cijfers eigenlijk laten zien
Van de mkb'ers die AI gebruiken, zet meer dan de helft (56 procent) de technologie in om teksten te schrijven of afbeeldingen te genereren. Dat is handig, maar het is ook het makkelijkste gebruik dat er is: je stelt een vraag, je krijgt een antwoord, klaar. Slechts 36 procent gebruikt AI om grip te krijgen op de bedrijfsprestaties, denk aan winstgevendheid, cashflow of afwijkingen in de administratie. Dat is het verschil tussen AI als speeltje en AI als stuurinstrument.
De investeringsbereidheid verschilt bovendien flink per sector. In de accountancy wil 61 procent meer investeren in AI, in de zakelijke dienstverlening 53 procent. In de horeca is dat nog maar 31 procent en in de bouw 27 procent. Wil je als ondernemer zelf aan de slag met AI in je marketing, dan is het goed om te weten hoe adverteren in ChatGPT eigenlijk werkt voordat je daar budget in steekt.
Waarom zo weinig ondernemers de volgende stap zetten
Bijna de helft van de mkb'ers (48 procent) vindt het spannend om medewerkers met bedrijfsdata in AI te laten werken. Dat is niet irrationeel: je stopt gevoelige cijfers in een systeem waarvan je niet altijd weet waar de data naartoe gaat. Daarnaast geeft 47 procent aan nog niet goed te weten hoe AI effectief binnen de eigen organisatie ingezet kan worden. Niet omdat de wil ontbreekt, maar omdat niemand in het bedrijf de tijd heeft om uit te zoeken wat er precies mogelijk is.
Joep Hoeks, chief product officer bij Exact, legt de kern van het probleem bloot: "Juist daar ligt de grootste waarde: niet in het automatiseren van een taak, maar in het verbeteren van besluitvorming." Met andere woorden: het gaat niet om tijd besparen op het schrijven van een offerte, maar om sneller zien welke klant nauwelijks winst oplevert of welke kostenpost uit de hand loopt.
Het verschil tussen een los trucje en een systeem
Een tekst laten schrijven door AI is een trucje. Een systeem bouwen waarin AI continu meekijkt naar je cijfers, is iets anders. Hoeks noemt daarbij een concreet voorbeeld: de volgende stap is dat AI meedraait in de financiële processen van een bedrijf, bijvoorbeeld door afwijkingen in de boekhouding automatisch te signaleren of meteen antwoord te geven op vragen over winstgevendheid. Dat is precies het stuk waar nu maar 36 procent van de ondernemers zit.
Het grappige is dat je hiervoor geen ingewikkelde implementatie nodig hebt. De meeste boekhoudpakketten en CRM-systemen bouwen dit soort functies inmiddels zelf in. Je hoeft het dus niet zelf te programmeren, je moet het alleen aanzetten en er echt naar kijken. Dat vraagt om een andere houding dan "ik vraag ChatGPT even om een mailtje te schrijven".
Zo zet je AI wel strategisch in binnen je bedrijf
Begin niet bij de tool, begin bij de vraag die je al maanden uitstelt te beantwoorden. Welke klant kost je meer dan hij oplevert? Welke maand loopt de cashflow altijd krap? Welke kostenpost stijgt zonder dat iemand het doorheeft? Dat zijn precies de vragen waar AI nu goed in wordt, omdat het patronen in data sneller ziet dan een mens die tussen vergaderingen door naar een Excel-sheet kijkt.
- Check eerst of je bestaande boekhoud- of CRM-software al een AI-functie voor rapportages of signalering heeft, voordat je een nieuwe tool erbij koopt.
- Wijs één persoon in het team aan die een kwartier per week besteedt aan het checken van die signalen, anders verdwijnt de functie in de ruis.
- Begin met één concreet getal (bijvoorbeeld marge per klant) in plaats van "AI gaat ons helpen met alles".
Deze aanpak past ook bij een bredere trend: steeds meer bedrijven die vastlopen in hun groei, lopen daar vooral tegenaan omdat ze te laat grip krijgen op hun eigen cijfers. Daarover schreven we eerder al over waarom bedrijven vastlopen bij tien medewerkers, en data-gedreven besluitvorming is precies het stuk dat daar vaak ontbreekt.
Dit is wat je deze week kunt veranderen
Je hoeft niet meteen een AI-strategie op papier te zetten. Open vandaag het rapportagescherm van je boekhoudpakket en kijk of er een optie staat voor automatische signalering of AI-inzichten. Zo niet, stel dan één vraag aan een taalmodel over je eigen cijfers, met de data die je toch al hebt. Dat kleine verschil, van AI gebruiken om een mailtje te schrijven naar AI gebruiken om een beslissing te onderbouwen, is precies waar de 34 procentpunten winst liggen die nu nog op de plank blijven liggen. Wie daar als eerste in de sector mee begint, heeft straks een voorsprong die niet zomaar is in te halen. Benieuwd hoe andere ondernemers AI al slimmer inzetten? Lees ook waarom je als ondernemer nu met AI moet beginnen.